Việt Nam ngày càng trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài nhờ quy mô thị trường, tiềm năng tăng trưởng và môi trường đầu tư ngày càng được hoàn thiện. Nhà đầu tư nước ngoài có thể tham gia vào doanh nghiệp Việt Nam thông qua nhiều hình thức, trong đó phổ biến là góp vốn, mua cổ phần hoặc mua phần vốn góp. Tuy nhiên, khác với nhà đầu tư trong nước, việc đầu tư của người nước ngoài phải đáp ứng thêm những điều kiện và thủ tục nhất định theo pháp luật về đầu tư. Vì vậy, trước khi quyết định đầu tư, nhà đầu tư cần đặc biệt lưu ý một số vấn đề pháp lý sau đây.
Thứ nhất, cần kiểm tra điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài.
Theo Luật Đầu tư năm 2020, việc nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần hoặc phần vốn góp trong doanh nghiệp Việt Nam phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường. Điều này có nghĩa rằng không phải trong mọi ngành, nghề, nhà đầu tư nước ngoài đều được đầu tư với điều kiện giống như nhà đầu tư Việt Nam.
Tùy thuộc vào ngành, nghề kinh doanh, nhà đầu tư có thể phải đáp ứng các điều kiện về tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ; hình thức đầu tư; phạm vi hoạt động; năng lực của nhà đầu tư và đối tác tham gia thực hiện hoạt động đầu tư hoặc các điều kiện khác theo pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế có liên quan. Do đó, việc rà soát chính xác ngành, nghề kinh doanh của doanh nghiệp mục tiêu là bước cần thực hiện trước khi xác định tỷ lệ và phương án đầu tư.
Thứ hai, xác định tỷ lệ sở hữu dự kiến sau khi đầu tư.
Tỷ lệ sở hữu vốn của nhà đầu tư nước ngoài không đơn thuần quyết định lợi ích kinh tế mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thủ tục pháp lý phải thực hiện và cơ chế quản trị doanh nghiệp sau giao dịch.
Đặc biệt, trong một số trường hợp như việc đầu tư làm tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại doanh nghiệp kinh doanh ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện hoặc dẫn đến tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài vượt ngưỡng theo quy định pháp luật, nhà đầu tư phải thực hiện thủ tục đăng ký góp vốn, mua cổ phần hoặc mua phần vốn góp và được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận trước khi thực hiện thủ tục thay đổi thành viên, cổ đông.
Thứ ba, lưu ý thủ tục đầu tư và đăng ký doanh nghiệp.
Không phải mọi trường hợp người nước ngoài mua cổ phần hoặc phần vốn góp đều phải thực hiện cùng một trình tự. Tùy thuộc vào tỷ lệ sở hữu, ngành, nghề kinh doanh và tình trạng pháp lý của doanh nghiệp nhận đầu tư, giao dịch có thể phải thực hiện thủ tục đăng ký với cơ quan đăng ký đầu tư trước khi tiến hành thủ tục thay đổi thông tin thành viên, cổ đông theo pháp luật doanh nghiệp.
Do đó, việc xác định trình tự thủ tục ngay từ đầu đặc biệt quan trọng, bởi thực hiện giao dịch hoặc thanh toán trước khi hoàn tất thủ tục bắt buộc có thể khiến quá trình ghi nhận quyền sở hữu của nhà đầu tư gặp khó khăn.
Thứ tư, lưu ý quy định về ngoại hối và phương thức thanh toán.
Các dòng tiền đầu tư từ nước ngoài vào Việt Nam phải tuân thủ quy định pháp luật về quản lý ngoại hối, tài khoản vốn đầu tư và phương thức thanh toán tương ứng với từng trường hợp. Nhà đầu tư không nên tùy ý chuyển tiền trực tiếp cho cá nhân chuyển nhượng hoặc sử dụng phương thức thanh toán không phù hợp. Việc chuyển vốn đúng tài khoản và đúng trình tự còn có ý nghĩa quan trọng khi nhà đầu tư thực hiện chuyển lợi nhuận, vốn đầu tư và các khoản thu nhập hợp pháp ra nước ngoài sau này.
Thứ năm, cần thẩm định pháp lý doanh nghiệp trước khi đầu tư.
Nếu lựa chọn đầu tư vào một doanh nghiệp đang hoạt động, nhà đầu tư nước ngoài cần kiểm tra toàn diện tình trạng pháp lý của doanh nghiệp, bao gồm vốn điều lệ và tình trạng góp vốn, nghĩa vụ thuế, lao động và bảo hiểm xã hội, giấy phép kinh doanh, hợp đồng đang thực hiện, tài sản, quyền sử dụng đất, quyền sở hữu trí tuệ, các khoản vay, tài sản bảo đảm cũng như những tranh chấp đang tồn tại hoặc có nguy cơ phát sinh.
Có thể thấy, đầu tư vào doanh nghiệp Việt Nam không chỉ là vấn đề thỏa thuận giá và tỷ lệ sở hữu mà còn là một quá trình cần được chuẩn bị kỹ lưỡng về pháp lý. Việc rà soát điều kiện đầu tư, lựa chọn cấu trúc giao dịch phù hợp và hoàn thiện đúng trình tự thủ tục ngay từ đầu sẽ giúp nhà đầu tư nước ngoài bảo vệ khoản đầu tư, hạn chế tranh chấp và tạo nền tảng pháp lý an toàn cho hoạt động kinh doanh lâu dài tại Việt Nam.
Liên hệ Luật sư tư vấn:
Luật TLA là một trong những đơn vị luật sư hàng đầu, với đội ngũ luật sư, cán bộ nhiều kinh nghiệm trong các lĩnh vực hình sự, dân sự, doanh nghiệp, hôn nhân và gia đình,… Chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ, giải đáp mọi thắc mắc về pháp lý của bạn. Nếu bạn còn thắc mắc về nội dung này, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được giải đáp thắc mắc.
Luật sư Vũ Thị Phương Thanh – Giám đốc Công ty Luật TNHH TLA, Đoàn Luật sư Hà Nội
📧 vtpthanh@tlalaw.vn
Luật sư Trần Mỹ Lê – Chủ tịch HĐTV Công ty Luật TNHH TLA, Đoàn Luật sư Hà Nội
📧 tmle@tlalaw.vn
Chu Minh Anh