Tóm tắt vụ việc:
Năm 2021, ông Ninh Khắc T có bán cho vợ chồng ông Lê Anh T1 và bà Mai Thị T2 một số gỗ keo trị giá 25.200.000 đồng. Ngày 26/4/2021, hai bên lập giấy nhận nợ, ông T1 ký xác nhận nợ số tiền trên và hẹn trả vào ngày 02/5/2021. Đến ngày 20/8/2021, bà T2 tiếp tục viết giấy hẹn trả nợ vào ngày 23/8/2021 nhưng sau đó vẫn không thanh toán. Do đó, ông T khởi kiện yêu cầu Tòa án buộc vợ chồng ông T1, bà T2 phải liên đới trả đủ số tiền nợ gốc 25.200.000 đồng (không yêu cầu tính lãi suất).
Phía bị đơn, bà T2 thừa nhận việc mua bán và việc ký các giấy nợ, giấy hẹn. Tuy nhiên, bà cho rằng số tiền trên chỉ là “tạm chốt” do hàng kém chất lượng (yêu cầu trừ 5.000.000 đồng tiền chênh lệch 5 xe gỗ) và khai rằng đã trả được 2 lần (một lần 6.000.000 đồng và một lần 9.000.000 đồng) cho một người bạn làm chung của ông T, do đó chỉ đồng ý trả số tiền còn lại. Quá trình giải quyết, bà T2 thừa nhận không nhớ rõ đã trả cho ai và không có giấy tờ biên nhận. Ông T1 được Tòa án triệu tập hợp lệ nhiều lần nhưng đều vắng mặt. Nguyên đơn không thừa nhận việc đã nhận tiền qua người thứ ba.
Quyết định của Tòa án: Tòa án chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, buộc vợ chồng ông Lê Anh T1 và bà Mai Thị T2 phải liên đới thanh toán cho ông Ninh Khắc T số tiền 25.200.000 đồng, cùng nghĩa vụ chịu tiền lãi chậm trả khi thi hành án và án phí dân sự sơ thẩm.
Nguyên tắc pháp lý và nhận định của Tòa án:
1. Nguyên tắc về nghĩa vụ chứng minh trong tố tụng dân sự đối với việc trả nợ
Theo quy định tại Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, đương sự phản đối yêu cầu của người khác phải chứng minh sự phản đối đó bằng chứng cứ hợp pháp.
Trong vụ án này, nguyên đơn có chứng cứ gốc rõ ràng là Giấy nhận nợ ngày 26/4/2021 có chữ ký của ông T1 và Giấy hẹn trả tiền ngày 20/8/2021 do chính bà T2 viết. Ngược lại, bà T2 nại ra việc đã trả tiền làm 02 lần thông qua người làm chung với ông T nhưng lại không nhớ cụ thể người đó là ai, không có giấy tờ xác nhận việc giao nhận tiền và không được ông T thừa nhận. Tương tự, việc phản ánh gỗ kém chất lượng để xin giảm trừ giá trị cũng không có biên bản kiểm tra, giám định hay thỏa thuận bằng văn bản giữa các bên. Do đó, Tòa án bác bỏ lời khai của bị đơn vì không có căn cứ pháp lý để chấp nhận.
2. Trách nhiệm liên đới của vợ chồng phát sinh từ giao dịch kinh tế chung
Mặc dù hợp đồng mua bán ban đầu là giao dịch mua bán gỗ thông thường và giấy nhận nợ ngày 26/4/2021 chỉ do ông T1 ký, nhưng đến ngày 20/8/2021, bà T2 (vợ) đã trực tiếp viết giấy cam kết hẹn ngày trả tiền. Cả hai vợ chồng cùng tham gia vào quá trình thỏa thuận, nhận hàng và xác nhận nợ phục vụ mục đích kinh tế chung của gia đình. Vì vậy, việc Tòa án xác định trách nhiệm liên đới của cả ông T1 và bà T2 trong việc thanh toán khoản nợ 25.200.000 đồng là hoàn toàn chuẩn xác theo quy định của pháp luật hôn nhân và gia đình cũng như pháp luật dân sự.
3. Việc xét xử vắng mặt bị đơn không làm ảnh hưởng đến tính khách quan
Quá trình tố tụng, ông T1 đã được Tòa án tống đạt và triệu tập hợp lệ nhiều lần nhưng cố tình vắng mặt và không nộp lời khai. Căn cứ quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự, việc đương sự từ bỏ quyền tham gia phiên tòa và nghĩa vụ cung cấp chứng cứ không ngăn cản Tòa án tiến hành xét xử dựa trên các chứng cứ bằng văn bản hợp pháp đã được thu thập công khai tại hồ sơ.
Bài học thực tiễn:
- Nguyên tắc “Tiền trao phải có biên nhận” khi thanh toán nợ:Trong các quan hệ dân sự thường nhật ở địa phương, các bên thường quen thói quen trả tiền mặt qua trung gian hoặc người làm thuê/người quen vì tin tưởng nhau. Tuy nhiên, nếu không lập biên nhận giao tiền hoặc không có văn bản ủy quyền nhận tiền từ chủ nợ, việc trả tiền này hoàn toàn vô giá trị về mặt pháp lý khi phát sinh tranh chấp. Người trả nợ vẫn phải chịu rủi ro bồi hoàn lần thứ hai nếu bên nhận nợ từ chối thừa nhận.
- Cách ứng xử khi hàng hóa không bảo đảm chất lượng:Nếu hàng hóa nhận về bị lỗi, nhỏ hoặc kém chất lượng so với thỏa thuận ban đầu, người mua phải lập biên bản kiểm tra chất lượng ngay thời điểm giao nhận và yêu cầu bên bán ký xác nhận giảm trừ giá bán bằng văn bản. Việc tự ý ký giấy nhận nợ toàn bộ rồi sau đó nại lý do hàng hóa kém phẩm chất để trừ ngang số tiền nợ sẽ không được Tòa án chấp nhận.
- Ý thức tham gia tố tụng của đương sự:Việc bị đơn cố tình trốn tránh, vắng mặt không tham gia các buổi hòa giải, đối chất và phiên tòa không giúp kéo dài hay trốn tránh được nghĩa vụ thanh toán. Ngược lại, điều này làm mất đi quyền tự bảo vệ, quyền đưa ra chứng cứ và phản biện của chính bị đơn trước các chứng cứ mà nguyên đơn cung cấp.
Liên hệ Luật sư tư vấn: Luật TLA là một trong những đơn vị luật sư hàng đầu, với đội ngũ luật sư, cán bộ nhiều kinh nghiệm trong các lĩnh vực hình sự, dân sự, doanh nghiệp, hôn nhân và gia đình,… Chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ, giải đáp mọi thắc mắc về pháp lý của bạn. Nếu bạn còn thắc mắc về nội dung này, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được giải đáp thắc mắc.
1. Luật sư Vũ Thị Phương Thanh, Chủ tịch HĐTV Công ty Luật TNHH TLA, Đoàn Luật sư Hà Nội,
email: vtpthanh@tlalaw.vn;
2. Luật sư Trần Mỹ Lê, Giám đốc Công ty Luật TNHH TLA, Đoàn Luật sư Hà Nội;
email: tmle@tlalaw.vn
Địa chỉ: Tầng 7, số 06 Dương Đình Nghệ, Yên Hòa, Hà Nội
Website: https://tlalaw.vn/
Hotline: 0904267027
Nguyễn Thùy Dương