Từ ngày 23/7/2026, Nghị định 296/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, bổ sung nhiều quy định mới về đăng ký doanh nghiệp, trong đó đáng chú ý là quy định về chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc nâng cao tính minh bạch về sở hữu doanh nghiệp, đồng thời đáp ứng các yêu cầu của Việt Nam trong công tác phòng, chống rửa tiền và phù hợp với thông lệ quốc tế.
Theo quy định mới, chủ sở hữu hưởng lợi là cá nhân thực sự sở hữu hoặc có quyền chi phối doanh nghiệp, dù quyền sở hữu hoặc quyền kiểm soát đó được thực hiện trực tiếp hay gián tiếp thông qua một hoặc nhiều tổ chức, cá nhân hoặc các thỏa thuận khác. Như vậy, người đứng tên trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc trong sổ đăng ký thành viên, sổ đăng ký cổ đông chưa chắc đã là chủ sở hữu hưởng lợi. Quy định này hướng tới việc xác định đúng cá nhân thực sự có quyền kiểm soát hoặc hưởng lợi từ hoạt động của doanh nghiệp.
Để xác định chủ sở hữu hưởng lợi, Nghị định 296/2026/NĐ-CP quy định doanh nghiệp thực hiện theo thứ tự ưu tiên. Trước hết, chủ sở hữu hưởng lợi là cá nhân trực tiếp hoặc gián tiếp sở hữu từ 25% vốn điều lệ hoặc từ 25% tổng số cổ phần có quyền biểu quyết trở lên. Trường hợp không xác định được theo tiêu chí này, doanh nghiệp tiếp tục xem xét cá nhân có quyền thực tế chi phối việc quản lý, điều hành hoặc quyết định các vấn đề quan trọng của doanh nghiệp, kể cả khi người đó không trực tiếp nắm giữ tỷ lệ vốn nêu trên. Nếu vẫn không thể xác định được, doanh nghiệp sẽ kê khai người quản lý doanh nghiệp có quyền hạn cao nhất theo quy định, trừ trường hợp là người đại diện phần vốn nhà nước.
Bên cạnh việc xác định chủ sở hữu hưởng lợi, doanh nghiệp còn có trách nhiệm kê khai, lưu giữ và cập nhật thông tin khi thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp hoặc khi có thay đổi. Việc kê khai không chỉ là nghĩa vụ hành chính mà còn góp phần giúp cơ quan nhà nước xác định chính xác cá nhân thực sự kiểm soát doanh nghiệp, tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước và phòng ngừa các hành vi lợi dụng pháp nhân để che giấu hoạt động vi phạm pháp luật.
Đối với các doanh nghiệp có cơ cấu sở hữu đơn giản, việc xác định chủ sở hữu hưởng lợi thường không quá phức tạp. Tuy nhiên, đối với doanh nghiệp có nhiều tầng sở hữu, có yếu tố nước ngoài hoặc có các thỏa thuận đầu tư phức tạp, việc xác định đúng chủ sở hữu hưởng lợi cần được rà soát kỹ lưỡng trên cả phương diện pháp lý và thực tế kiểm soát doanh nghiệp. Việc kê khai không đầy đủ hoặc không chính xác có thể dẫn đến những khó khăn trong quá trình thực hiện các thủ tục đăng ký doanh nghiệp cũng như ảnh hưởng đến việc tuân thủ các quy định về phòng, chống rửa tiền.
Có thể thấy, quy định về chủ sở hữu hưởng lợi không chỉ là một yêu cầu mới về thủ tục hành chính mà còn phản ánh xu hướng tăng cường minh bạch trong quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam. Vì vậy, các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp có nhiều cổ đông hoặc có cơ cấu sở hữu phức tạp, nên chủ động rà soát cơ cấu sở hữu và chuẩn bị đầy đủ thông tin theo quy định mới để bảo đảm việc kê khai được thực hiện chính xác và đúng thời hạn.
Liên hệ Luật sư tư vấn:
Luật TLA là một trong những đơn vị luật sư hàng đầu, với đội ngũ luật sư, cán bộ nhiều kinh nghiệm trong các lĩnh vực hình sự, dân sự, doanh nghiệp, hôn nhân và gia đình,… Chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ, giải đáp mọi thắc mắc về pháp lý của bạn. Nếu bạn còn thắc mắc về nội dung này, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được giải đáp thắc mắc.
Luật sư Vũ Thị Phương Thanh – Giám đốc Công ty Luật TNHH TLA, Đoàn Luật sư Hà Nội
📧 vtpthanh@tlalaw.vn
Luật sư Trần Mỹ Lê – Chủ tịch HĐTV Công ty Luật TNHH TLA, Đoàn Luật sư Hà Nội
📧 tmle@tlalaw.vn
Chu Minh Anh