I. TỔNG QUAN: MANG THAI HỘ TẠI VIỆT NAM
Pháp luật Việt Nam phân biệt rõ hai loại mang thai hộ:
- Mang thai hộ vì mục đích nhân đạo: được phép, được điều chỉnh bởi Điều 95 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014.
- Mang thai hộ vì mục đích thương mại: bị nghiêm cấm theo điểm g khoản 2 Điều 5 Luật hôn nhân và gia đình 2014.
II. ĐIỀU KIỆN ĐỂ MANG THAI HỘ HỢP PHÁP
Theo Điều 95 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014, các điều kiện bắt buộc gồm:
Đối với bên nhờ mang thai hộ:
- Có xác nhận của tổ chức y tế có thẩm quyền rằng người vợ không thể mang thai dù đã áp dụng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản;
- Vợ chồng đang không có con chung;
- Đã được tư vấn về y tế, pháp lý, tâm lý.
Đối với người mang thai hộ:
- Phải là người thân thích cùng hàng của bên vợ hoặc bên chồng nhờ mang thai hộ (ví dụ: chị/em gái của vợ hoặc chồng);
- Đã từng sinh con và chỉ được mang thai hộ một lần;
- Ở độ tuổi phù hợp và có xác nhận y tế về khả năng mang thai hộ;
- Nếu có chồng, phải có sự đồng ý bằng văn bản của người chồng;
- Đã được tư vấn về y tế, pháp lý, tâm lý.
Lưu ý thực tiễn: Điều kiện “người thân thích cùng hàng” thường gây khó khăn trên thực tế, vì nhiều cặp vợ chồng không có người thân phù hợp hoặc người thân không đủ điều kiện sức khỏe. Pháp luật hiện chưa cho phép nhờ người ngoài gia đình mang thai hộ dù vì mục đích nhân đạo.
III. THỎA THUẬN VÀ HỒ SƠ
Theo Điều 96 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014, thỏa thuận mang thai hộ phải:
- Lập thành văn bản có công chứng;
- Bao gồm các nội dung về quyền/nghĩa vụ các bên, xử lý tai biến sản khoa, trách nhiệm dân sự khi vi phạm.
Hồ sơ thực hiện kỹ thuật mang thai hộ được quy định tại Điều 14 Nghị định 207/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ 01/10/2025), bao gồm: đơn đề nghị, bản xác nhận quan hệ thân thích, giấy tờ chứng minh người mang thai hộ đã từng sinh con, và thỏa thuận mang thai hộ có công chứng.
IV. CÁC TRANH CHẤP THƯỜNG GẶP VÀ CÁCH GIẢI QUYẾT
1. Bên mang thai hộ từ chối giao con
Đây là tranh chấp nghiêm trọng nhất. Theo khoản 1 Điều 97 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014, người mang thai hộ có nghĩa vụ giao đứa trẻ cho bên nhờ mang thai hộ. Theo khoản 5 Điều 98 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014, bên nhờ mang thai hộ có quyền yêu cầu Tòa án buộc giao con.
2. Bên nhờ mang thai hộ từ chối nhận con
Theo khoản 3 Điều 98 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014, bên nhờ mang thai hộ không được từ chối nhận con. Nếu vi phạm, phải cấp dưỡng cho con và bồi thường thiệt hại cho bên mang thai hộ. Theo khoản 5 Điều 97 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014, bên mang thai hộ có quyền yêu cầu Tòa án buộc bên nhờ nhận con.
3. Tranh chấp về xác định cha, mẹ của đứa trẻ
Điều 94 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định rõ: con sinh ra từ mang thai hộ nhân đạo là con chung của cặp vợ chồng nhờ mang thai hộ kể từ thời điểm sinh. Người mang thai hộ không có quan hệ cha/mẹ-con với đứa trẻ. Việc đăng ký khai sinh cũng ghi nhận cặp vợ chồng nhờ mang thai hộ là cha mẹ theo Điều 16 Nghị định 123/2015/NĐ-CP.
4. Tranh chấp về chi phí chăm sóc sức khỏe
Bên nhờ mang thai hộ có nghĩa vụ chi trả các chi phí thực tế theo khoản 1 Điều 98 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014, bao gồm chi phí đi lại, y tế, dinh dưỡng, vật dụng cá nhân theo Điều 3 Thông tư 32/2016/TT-BYT. Tranh chấp thường phát sinh khi các bên không thỏa thuận rõ về chi phí phát sinh ngoài danh mục bắt buộc.
5. Cả hai vợ chồng bên nhờ chết trước khi nhận con
Khoản 2 Điều 99 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014, khẳng định: bên mang thai hộ có quyền nhận nuôi đứa trẻ; nếu không nhận nuôi thì áp dụng quy định về giám hộ và cấp dưỡng.
Liên hệ Luật sư tư vấn: Luật TLA là một trong những đơn vị luật sư hàng đầu, với đội ngũ luật sư, cán bộ nhiều kinh nghiệm trong các lĩnh vực hình sự, dân sự, doanh nghiệp, hôn nhân và gia đình,… Chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ, giải đáp mọi thắc mắc về pháp lý của bạn. Nếu bạn còn thắc mắc về nội dung này, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được giải đáp thắc mắc.
1. Luật sư Vũ Thị Phương Thanh, Chủ tịch HĐTV Công ty Luật TNHH TLA, Đoàn Luật sư Hà Nội,
email: vtpthanh@tlalaw.vn;
2. Luật sư Trần Mỹ Lê, Giám đốc Công ty Luật TNHH TLA, Đoàn Luật sư Hà Nội;
email: tmle@tlalaw.vn
Địa chỉ: Tầng 7, số 06 Dương Đình Nghệ, Yên Hòa, Hà Nội
Website: https://tlalaw.vn/
Hotline: 0906246464
Nguyễn Thùy Dương