Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, việc mở rộng thị trường xuất khẩu là một trong những chiến lược quan trọng mà các công ty nước ngoài hướng tới. Việt Nam, với nền kinh tế đang phát triển mạnh mẽ và nhu cầu tiêu dùng ngày càng tăng, trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư và xuất khẩu. Tuy nhiên, để thâm nhập vào thị trường Việt Nam một cách hiệu quả, các công ty nước ngoài cần nắm rõ những quy định, văn hóa, và hành vi tiêu dùng đặc trưng của người Việt.
- Rủi ro pháp lý phổ biến liên quan đến công ty nước ngoài muốn xuất khẩu sản phẩm sang Việt Nam
Thị trường Việt Nam đầy tiềm năng, các công ty nước ngoài muốn xuất khẩu sản phẩm sang Việt Nam thường phải đối mặt với nhiều rủi ro pháp lý phức tạp. Việc không hiểu rõ hoặc bỏ qua các quy định này có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, từ thiệt hại tài chính đến mất uy tín. Các rủi ro phổ biến bao gồm:
- Không tuân thủ các quy định về chất lượng, tiêu chuẩn và dán nhãn: Sản phẩm có thể không đạt các tiêu chuẩn kỹ thuật, vệ sinh an toàn thực phẩm, an toàn sản phẩm theo quy định của Việt Nam, hoặc việc dán nhãn không đúng quy cách, thiếu thông tin bắt buộc. Điều này dẫn đến việc sản phẩm bị từ chối nhập khẩu, buộc phải tái xuất hoặc tiêu hủy.
- Vi phạm các quy định về quản lý chuyên ngành: Nhiều loại sản phẩm (thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm, thiết bị y tế…) yêu cầu giấy phép nhập khẩu, công bố hợp quy/hợp chuẩn riêng biệt trước khi được phép lưu hành. Việc thiếu các giấy phép này là rủi ro lớn.
- Tranh chấp về sở hữu trí tuệ: Sản phẩm xuất khẩu có thể vô tình xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, bằng sáng chế) của các đối thủ cạnh tranh đã được đăng ký tại Việt Nam, dẫn đến các vụ kiện tụng tốn kém và lệnh cấm nhập khẩu.
- Không nắm rõ các quy định về thuế và hải quan: Việc khai báo không đúng mã HS, áp dụng sai mức thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng hoặc không đủ hồ sơ hải quan có thể dẫn đến bị phạt, truy thu thuế và chậm trễ thông quan.
- Sử dụng giấy tờ, tài liệu giả mạo: Đây là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, có thể dẫn đến xử phạt hành chính, tịch thu hàng hóa và thậm chí là truy cứu trách nhiệm hình sự đối với những người liên quan.
Chính vì vậy, việc tìm hiểu kỹ lưỡng và chuẩn bị pháp lý vững chắc là yếu tố then chốt cho mọi công ty nước ngoài muốn xuất khẩu sản phẩm sang Việt Nam.
- Những quy định pháp luật yêu cầu công ty nước ngoài phải tuân thủ khi xuất khẩu sản phẩm sang Việt Nam
Để một công ty nước ngoài xuất khẩu thành công sản phẩm sang Việt Nam, họ buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt hệ thống pháp luật bao gồm các quy định về hải quan, thuế, chất lượng và nhãn mác. Dưới đây là các yêu cầu pháp lý chi tiết kèm theo điều khoản cụ thể:
Thứ nhất, về thủ tục hải quan và hồ sơ nhập khẩu. Căn cứ Điều 16 về nguyên tắc tiến hành thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan và Điều 29 về khai hải quan của Luật Hải quan 2014, hàng hóa khi nhập khẩu vào Việt Nam phải thực hiện thủ tục khai báo hải quan và chịu sự kiểm tra, giám sát. Cụ thể, người khai hải quan (thường là đơn vị nhập khẩu tại Việt Nam hoặc đại lý hải quan được ủy quyền) phải nộp bộ hồ sơ hải quan bao gồm tờ khai hải quan và các chứng từ đi kèm như: Hợp đồng thương mại, Hóa đơn thương mại (Invoice), Vận đơn (Bill of Lading). Nội dung khai báo phải đảm bảo chính xác về tên hàng, mã số hàng hóa (HS Code), xuất xứ và trị giá hải quan theo quy định tại Điều 7 Thông tư 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi bởi Khoản 3 Điều 1 Thông tư 39/2018/TT-BTC ).
Thứ hai, về nghĩa vụ thuế. Hàng hóa nhập khẩu thuộc đối tượng chịu thuế theo khoản 1,2,3 Điều 2 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 2016. Căn cứ Điều 5 về căn cứ tính thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với hàng hóa áp dụng phương pháp tính thuế theo tỷ lệ phần trăm và Điều 6 về căn cứ tính thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu đối với hàng hóa áp dụng phương pháp tính thuế tuyệt đối, phương pháp tính thuế hỗn hợp của Luật này, số tiền thuế phải nộp được xác định dựa trên trị giá tính thuế (thường là giá CIF) và thuế suất của từng mặt hàng. Đặc biệt, nếu Việt Nam và quốc gia xuất khẩu có tham gia các Hiệp định thương mại tự do (FTA) (như EVFTA, CPTPP, ATIGA…), hàng hóa có thể được hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt nếu đáp ứng quy tắc xuất xứ và có Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) hợp lệ theo quy định tại Điều 13 đến Điều 16 Nghị định 31/2018/NĐ-CP về hướng dẫn Luật Quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hóa.
Thứ ba, về chất lượng hàng hóa nhập khẩu. Đây là hàng rào kỹ thuật quan trọng nhất. Theo Điều 34 về bảo đảm chất lượng hàng hóa nhập khẩu của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007, được sửa đổi bởi Khoản 19 Điều 1 Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi 2025, hàng hóa nhập khẩu bắt buộc phải được công bố tiêu chuẩn áp dụng theo quy định tại Điều 23 của Luật này, ghi nhãn hàng hóa theo quy định của pháp luật, bao gồm: ghi nhãn bằng hình thức vật lý, nhãn điện tử hoặc hộ chiếu số của sản phẩm; thể hiện các thông tin về mã số, mã vạch, truy xuất nguồn gốc theo quy định của pháp luật về nhãn hàng hóa và truy xuất nguồn gốc. Bên cạnh đó, phải công bố hợp quy theo quy định của pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật đối với hàng hóa nhập khẩu có mức độ rủi ro trung bình trên cơ sở kết quả tự đánh giá hoặc kết quả chứng nhận phù hợp quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng do tổ chức chứng nhận được công nhận thực hiện trước khi lưu thông trên thị trường hoặc các yêu cầu quản lý khác của luật có liên quan.
Thứ tư, về ghi nhãn hàng hóa. Sản phẩm nhập khẩu lưu thông tại Việt Nam bắt buộc phải tuân thủ quy định về nhãn mác theo Nghị định 43/2017/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 111/2021/NĐ-CP). Cụ thể, theo Điều 7 (được sửa đổi bởi Khoản 3 Điều 1 Nghị định 111/2021/NĐ-CP) về ngôn ngữ trình bày nhãn hàng hóa và Điều 10 (được sửa đổi bởi Khoản 5 Điều 1 Nghị định 111/2021/NĐ-CP ) về nội dung bắt buộc phải thể hiện trên nhãn hàng hóa của Nghị định này, nhãn hàng hóa bắt buộc phải thể hiện các nội dung sau: tên hàng hóa, tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa, xuất xứ hàng hóa. Quan trọng nhất, nếu nhãn gốc bằng tiếng nước ngoài thì khi đưa ra thị trường Việt Nam phải có nhãn phụ bằng tiếng Việt giữ nguyên nội dung của nhãn gốc.
Thứ năm, về sở hữu trí tuệ. Để tránh bị bắt giữ tại biên giới do xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, doanh nghiệp nước ngoài cần lưu ý Điều 216 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, bổ sung bởi Điểm b Khoản 80 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022 về biện pháp kiểm soát hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu liên quan đến sở hữu trí tuệ và Điều 218 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, sửa đổi bởi Khoản 29 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2009. Cơ quan hải quan có quyền tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa bị nghi ngờ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (hàng giả, hàng nhái nhãn hiệu đã được bảo hộ tại Việt Nam). Như vậy, để xuất khẩu sang Việt Nam, công ty nước ngoài không chỉ đơn thuần là giao hàng, mà phải đảm bảo hàng hóa đó có hồ sơ chứng từ minh bạch (Hải quan), nộp đủ nghĩa vụ tài chính (Thuế), đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật (Chất lượng) và có đầy đủ thông tin tiếng Việt cho người tiêu dùng (Nhãn mác).
Tóm lại, việc xuất khẩu sản phẩm vào thị trường Việt Nam không chỉ là một cơ hội lớn mà còn đi kèm với nhiều thách thức. Các công ty nước ngoài cần chú ý đến các yếu tố như quy định pháp lý, văn hóa tiêu dùng, cũng như các kênh phân phối hiệu quả. Bằng cách chuẩn bị kỹ lưỡng và nắm bắt thị trường, những công ty này có thể xây dựng một chiến lược xuất khẩu vững mạnh, từ đó tạo ra giá trị bền vững và đạt được thành công lâu dài tại Việt Nam.
————————————————
Liên hệ Luật sư tư vấn:
Luật TLA là một trong những đơn vị luật sư hàng đầu, với đội ngũ luật sư, cán bộ nhiều kinh nghiệm trong các lĩnh vực hình sự, dân sự, doanh nghiệp, hôn nhân và gia đình,… Chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ, giải đáp mọi thắc mắc về pháp lý của bạn. Nếu bạn còn thắc mắc về nội dung này, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được giải đáp thắc mắc.
1. Luật sư Vũ Thị Phương Thanh, Chủ tịch HĐTV Công ty Luật TNHH TLA, Đoàn Luật sư Hà Nội,
email: vtpthanh@tlalaw.vn;
2. Luật sư Trần Mỹ Lê, Giám đốc Công ty Luật TNHH TLA, Đoàn Luật sư Hà Nội;
email: tmle@tlalaw.vn
Công ty Luật TNHH TLA
Địa chỉ: Tầng 7, số 6 Dương Đình Nghệ, Yên Hòa, Hà Nội
Website: https://tlalaw.com
Đinh Phương Thảo