Trong bối cảnh phát triển kinh tế nhanh chóng, sự gia tăng các hoạt động công nghiệp và đô thị hóa đã tạo ra nhiều thách thức đối với môi trường. Bộ phận báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) đóng vai trò quan trọng trong việc dự đoán và kiểm soát những tác động tiêu cực này. Tuy nhiên, không ít trường hợp báo cáo ĐTM không hợp lệ xảy ra, dẫn đến việc thiếu sót trong quá trình quản lý và bảo vệ môi trường.
1. Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) không hợp lệ là gì?
Theo khoản 7 Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường 2020, đánh giá tác động môi trường là quá trình phân tích, đánh giá, nhận dạng, dự báo các tác động đến môi trường của dự án đầu tư và đề xuất biện pháp giảm thiểu tác động xấu đến môi trường. Như vậy, báo cáo ĐTM hợp lệ phải phản ánh đầy đủ và trung thực toàn bộ quá trình này đối với dự án cụ thể.
Trên cơ sở đó, báo cáo đánh giá tác động môi trường không hợp lệ được hiểu là báo cáo không thực hiện đầy đủ hoặc không đáp ứng yêu cầu về phân tích, đánh giá, nhận dạng, dự báo tác động môi trường và đề xuất biện pháp bảo vệ môi trường theo bản chất pháp lý của ĐTM. Cụ thể, báo cáo bị coi là không hợp lệ khi các nội dung đánh giá mang tính hình thức, không phù hợp với quy mô, công nghệ, địa điểm dự án; không nhận diện đầy đủ nguồn gây ô nhiễm, đối tượng chịu tác động; không dự báo đúng mức độ, phạm vi tác động hoặc không đề xuất được các biện pháp giảm thiểu khả thi.
Ngoài ra, báo cáo ĐTM cũng không hợp lệ trong trường hợp không đáp ứng các nội dung bắt buộc theo Khoản 1 Điều 12 Thông tư 02/2022/TT-BTNMT Luật Bảo vệ môi trường 2020, không được chỉnh sửa, bổ sung theo yêu cầu của cơ quan thẩm định hoặc không được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật quy định.
2. Những tiêu chí nào được sử dụng để xác định một báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) không hợp lệ?
Theo quy định tại khoản 1 Điều 32 Luật Bảo vệ môi trường 2020, báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) phải bảo đảm đầy đủ các nội dung bắt buộc theo quy định tại các điểm a, b, d, đ, e, g, h, i khoản 1 Điều 32.
Theo đó, báo cáo ĐTM bị coi là không hợp lệ khi thiếu một hoặc nhiều nội dung nêu trên, hoặc các nội dung được trình bày mang tính hình thức, không phản ánh đúng quy mô, tính chất, công nghệ và tác động thực tế của dự án. Ngoài ra, ĐTM cũng không hợp lệ nếu sử dụng số liệu thiếu chính xác, phương pháp đánh giá không phù hợp, không chứng minh được sự phù hợp của địa điểm thực hiện dự án, hoặc không đưa ra biện pháp bảo vệ môi trường khả thi theo yêu cầu tại điểm c, d, đ, e khoản 1 Điều 32.
Bên cạnh yếu tố nội dung, báo cáo ĐTM còn có thể bị xác định là không hợp lệ nếu không thực hiện đầy đủ quy trình tham vấn, không được chỉnh sửa, bổ sung theo yêu cầu của cơ quan thẩm định hoặc không được phê duyệt theo trình tự, thủ tục pháp luật quy định. Đây là các căn cứ quan trọng để cơ quan có thẩm quyền đánh giá tính hợp pháp và giá trị áp dụng của báo cáo ĐTM trước khi cho phép triển khai dự án.
3. Hậu quả pháp lý của việc sử dụng báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) không hợp lệ là gì?
Trường hợp dự án thuộc đối tượng phải lập báo cáo ĐTM nhưng triển khai xây dựng hoặc vận hành khi chưa có quyết định phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo ĐTM, thì bị xử phạt vi phạm hành chính theo điểm c khoản 1 hoặc điểm c khoản 2 Điều 13 Nghị định 45/2022/NĐ-CP, với mức phạt tiền từ 150.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng (đối với dự án thuộc thẩm quyền UBND cấp tỉnh) hoặc từ 200.000.000 đồng đến 250.000.000 đồng (đối với dự án thuộc thẩm quyền Bộ Nông nghiệp và Môi trường).
Ngoài hình thức phạt tiền, dự án còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là đình chỉ hoạt động triển khai thi công xây dựng các hạng mục công trình từ 06 tháng đến 12 tháng theo điểm b khoản 3 Điều 13. Đồng thời, chủ đầu tư có thể bị buộc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả như nộp lại số lợi bất hợp pháp (điểm a khoản 4 Điều 13) hoặc buộc di dời dự án, cơ sở nếu địa điểm thực hiện không phù hợp với quy hoạch, phân vùng môi trường theo điểm b khoản 4 Điều 13.
Như vậy, việc sử dụng báo cáo ĐTM không hợp lệ hoặc chưa được phê duyệt không chỉ dẫn đến xử phạt tiền mà còn có thể làm dự án bị đình chỉ, kéo dài tiến độ hoặc buộc phải di dời, gây hậu quả pháp lý và kinh tế nghiêm trọng cho chủ đầu tư.
————————————————
Liên hệ Luật sư tư vấn:
Luật TLA là một trong những đơn vị luật sư hàng đầu, với đội ngũ luật sư, cán bộ nhiều kinh nghiệm trong các lĩnh vực hình sự, dân sự, doanh nghiệp, hôn nhân và gia đình,… Chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ, giải đáp mọi thắc mắc về pháp lý của bạn. Nếu bạn còn thắc mắc về nội dung này, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được giải đáp thắc mắc.
1. Luật sư Vũ Thị Phương Thanh, Chủ tịch HĐTV Công ty Luật TNHH TLA, Đoàn Luật sư Hà Nội,
email: vtpthanh@tlalaw.vn;
2. Luật sư Trần Mỹ Lê, Giám đốc Công ty Luật TNHH TLA, Đoàn Luật sư Hà Nội;
email: tmle@tlalaw.vn
Công ty Luật TNHH TLA
Địa chỉ: Tầng 7, số 6 Dương Đình Nghệ, Yên Hòa, Hà Nội
Website: https://tlalaw.com
Đinh Phương Thảo